W pierwszym tygodniu grudnia grupa pięciorga nauczycieli z ILO wyjechała do Portugalii, aby wziąć udział w obserwacji pracy portugalskiej szkoły. Mobilność kadry zorganizowana została w ramach akredytowanego programu Erasmus+ Job Shadowing i była czasem wykorzystanym bardzo efektywnie, skutkując wieloma wnioskami, które w przyszłości warto wykorzystać w codziennej pracy nauczyciela w polskiej szkole.
Obserwacja pracy prowadzona była w technikum Forave w Lousado, które zgodziło się podjąć współpracę z naszym liceum, zaś gościnnie, dzięki uprzejmości dyrekcji, nauczyciele odwiedzili dodatkowo dwie szkoły w sąsiednich miejscowościach – Escolę Sec D Sancho I w Famalicao oraz Agrupamento de Escolas Terras do Ave w Pedome.
Udział w projekcie Job Shadowing pozwolił na uzyskanie wielu cennych wniosków dotyczących organizacji procesu nauczania, roli nauczyciela i zaangażowania uczniów oraz przełożył się na wymierne efekty, takie jak:
- doskonalenie umiejętności komunikacji w języku angielskim,
- poszerzenie kompetencji interkulturowych,
- zebranie inspiracji do stosowania nowych metod pracy z uczniami,
- poznanie nowoczesnych technologii wykorzystywanych w portugalskich szkołach,
- zebranie inspiracji do wzmocnienia współpracy w relacji nauczyciel – uczeń.
Nowoczesny i włączający model edukacji w portugalskiej szkole
Proces nauczania w Portugalii opiera się głównie na działaniach praktycznych i realizacji projektów, często zlecanych placówkom oświatowym przez firmy zewnętrzne. Uczniowie już na etapie szkolnym zdobywają doświadczenie zawodowe niezbędne w dorosłym życiu, natomiast nauczyciele pełnią rolę koordynatorów, wspierają uczniów, pozostawiając im autonomię. Uczniowie dzielą się zadaniami, rozwiązują problemy i działają zespołowo. Na każdym etapie edukacji portugalska szkoła kładzie również nacisk na integrację osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, co powoduje, że jest ona nie tylko miejscem zdobywania wiedzy, ale również przestrzenią przygotowującą do życia oraz rozwijającą kompetencje społeczne.
Portugalska szkoła duży nacisk kładzie także na naukę języka angielskiego, również w dwujęzycznej formule oraz na wsparcie socjalne, które stwarza doskonałe środowisko dla wyrównywania różnic wynikających ze stopy życiowej podopiecznych. Uczniowie często pochodzą z różnych środowisk, także z byłych portugalskich kolonii w Afryce. Podejmując edukację w portugalskiej szkole, młodzi ludzie otrzymują nie tylko szansę na zdobycie wykształcenia, ale również wielowymiarowe wsparcie i opiekę, która wykracza poza sferę nauki i obejmuje opiekę psychologiczną w procesie adaptacji, wsparcie finansowe, doradztwo zawodowe i pomoc w znalezieniu pracy w pierwszej fazie dorosłości. Społeczność szkół, które odwiedzili nasi nauczyciele, charakteryzuje się multikulturowością, dlatego jednym z głównych wyzwań, przed którymi stają nauczyciele i pedagodzy, jest nauczanie w duchu tolerancji i akceptacji odmienności kulturowych.
Istotną rolę w portugalskim procesie edukacji pełni także rozwój kluczowych kompetencji XXI wieku, takich jak krytyczne myślenie, kreatywność, współpraca oraz kompetencje technologiczne. Realizację procesu wspiera system stawiający na wspólną pracę projektową oraz wykorzystywanie nowoczesnych narzędzi cyfrowych. Ogromnym atutem jest także doskonałe wyposażenie szkół w nowoczesne technologie, dzięki którym nauka staje się bardziej efektywna i atrakcyjna. Uczniowie korzystają z nowoczesnych narzędzi technologicznych, rozwijających praktyczne umiejętności, kompetencje cyfrowe oraz zdolność wykorzystywania technologii na współczesnym rynku pracy.
Wszystko to powoduje, że nauka jest bardziej angażująca, a szkoła nie tylko przygotowuje uczniów do wyzwań współczesnego świata, ale pełni również rolę opiekuna czuwającego nad młodymi ludźmi wchodzącymi w dorosłość.
Między edukacją a odkrywaniem Portugalii
Istotnym atutem czasu spędzonego w Portugalii były również doświadczenia podróżnicze. Nauczyciele mieli okazję poznać klimat kilku portugalskich miejscowości. Porto, Braga, Familicao, Lousado oraz Guimaraes – to kolejne miejsca na podróżniczej mapie, z których każde zachwyciło na swój własny sposób: unikatowym klimatem, portugalską kuchnią oraz zabytkami kultury.
Najwięcej czasu nauczyciele spędzili w Porto – mieście położonym nad Oceanem Atlantyckim i rzeką Douro, które stanowi unikalne połączenie historycznej architektury i nowoczesnej energii kulturalnej. Dzielnica Ribeira, Most Dom Luis I, fasady budynków zdobione płytkami azulejos czy historyczne piwnice winiarskie w Vila Nova de Gaia to tylko niektóre z licznych atrakcji oferowanych przez to barwne miejsce.
Mobilności w ramach programu Erasmus+ to nie tylko szansa na odkrywanie nowych przestrzeni kulturowych. To również doskonały sposób na zdobywanie wiedzy, doskonalenie kompetencji oraz poszerzanie osobistych horyzontów w spojrzeniu na wartości, człowieka i świat.
Joanna Nowak-Kopeć
Sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji. Unia Europejska ani Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
